10 mrt 2014

Wat wij ‘denken’ van honden te weten…..

De wereld van de ‘man’s best friend’  kunnen we bekijken vanuit het gedrag, het gevoel en de gedachte van de hond. De drie G’s.
Dit congres gaat over de laatste G. Hoe zit het met het denkvermogen van onze viervoeters?
Een impressie van deze dag:

Waarom werd de hond de ‘beste vriend’ van de mens?

Door Jolanda Pluijmakers
De hond speelt al een lange tijd een belangrijke rol in het leven van de mens. Én andersom. Honden hebben veel taken gekregen van ons. Ze bewaken ons en onze spullen, ze sporen mensen en drugs op, ze leiden ons de weg als we niet kunnen zien, ze helpen ons onze sokken uit te trekken als we dat zelf niet meer kunnen.

Maar het gros van de honden heeft een andere taak; ze houden ons gezelschap.
Dat is geen taak zullen sommigen van jullie zeggen.  Maar niets is minder waar. Sociale interactie tussen mens en hond doet ons goed. En wat nou zo mooi hieraan is, het doet de honden óók goed:

  • de bloeddruk en hartslag van mens en hond gaan omlaagonbewoond eiland
  • het gehalte van het stresshormoon Cortisol gaat bij beide omlaag
  • en tegelijkertijd is er een toename van het ‘gelukshormoon‘ Oxytoxine
  • het resultaat van de drie genoemde punten is een stress-buffering-effect bij mens en hond

Onze honden betekenen veel voor ons. Uit onderzoek bleek dat van de ondervraagde mensen (het aantal is me even ontschoten) 33% meer om de hond geeft dan om het gezin, 33% bereid is zijn of haar leven te geven voor de hond en maar liefst 50% de hond kiest als men 1 persoon mee mocht nemen naar een onbewoond eiland…. Ik bedoel maar.

Houden honden van mensen?
Wij zijn dus gek op onze honden, maar is dat omgekeerd ook zo? Men heeft de band die een moeder met haar kind heeft vergeleken met de band die een persoon met zijn of haar hond heeft.
Deze band tussen moeder en kind is o.a. onderzocht middels Ainworth’s strange situationtest. Een soortgelijk  onderzoek  is gedaan door Adam Miklósi om de band tussen mens en hond te observeren.
En daaruit blijkt dat er vergelijkbare ‘attachment’-gedragingen zijn tussen hond-mens als bij kind-moeder. Het antwoord op de vraag “Houden honden van mensen”? is dus JA.

Domesticatieproces
Jolanda gaat nu even wat dieper in op het domesticatieproces van de hond. Het zilvervossenproject van Belyaev wordt nader toegelicht. Hieruit bleek dat er tijdens het domesticatieproces genetische veranderingen plaatsvinden waardoor dieren beter kunnen samenleven met de mens.
Die genetische veranderingen zorgen voor lichamelijke maar ook gedragsmatige veranderingen.
(Zie ook dit videofilmpje)

Communiceren
Honden hebben in de loop der tijd geleerd om ook onze sociale signalen te lezen én te begrijpen. Een hond heeft het ‘denkvermogen’ van een kind van ongeveer 1,5 jaar. Ze kunnen hun gedrag afstemmen op de signalen die een mens afgeeft.
Ze zijn in staat om:

  • te begrijpen wat we bedoelen als we met onze vinger naar iets wijzen.
  • ze weten ook waar wij met onze gedachten zijn: een hond luistert beter als hij weet dat zijn baasje zijn aandacht op hem heeft gericht. Probeer je hond maar eens te laten zitten als je met je rug naar hem toe gaat staan….
  • ze kunnen zelf het initiatief nemen om met ons een ‘gesprek’ te beginnen. Wat doet je hond bijvoorbeeld als zijn favoriete speeltje onder de bank is gerold? Juist.
  • ze kunnen onze emotie aflezen uit ons gezicht.

I woef youNog een stapje verder
Een hond is, net als wij, een groepsdier. Een groep kent groepsregels. Als je je daar aan houdt dan is dat goed voor de groep. Een hond in een gezin maakt ook deel uit van een groep. Hij zal door het gezin te observeren leren wat de groepsregels zijn en zich daaraan houden.

Conclusie: waarom is onze hond onze beste vriend geworden?
Als gevolg van het domesticatieproces, de leerervaringen die de hond heeft opgedaan in de tijd, zijn unieke cognitieve vermogen, en het feit dat honden sociale behoeftes en emoties heeft die vergelijkbaar zijn met die van ons mensen.

Wat speelt er mee bij ‘denken’. Even in de hersenen kijken

Door Christine Halsberghe
Er volgt nu een vrij ‘technisch-biologisch’ verhaal over hoe het brein van de mens werkt en hoe het brein van de hond werkt. Het gaat te ver om hier in detail te vertellen wat er besproken is.
Ze bespreekt o.a.:

Intelligentie bij honden
Er moet nog veel onderzoek gedaan worden naar de intelligentie bij honden. Kun je eigenlijk wel spreken van intelligentie bij honden? Radicale behaviourisme-aanhangers vinden van niet. Verschillende dieren hebben een verschillende ‘intelligentie’ die is aangepast aan hun ecologische niche. Het is dus lastig om de intelligentie van verschillende dieren met elkaar te vergelijken.

Het geheugen
Ze gaat in op de verschillende soorten geheugen; zintuiglijk geheugen, korte termijngeheugen, lange termijngeheugen. En impliciet en expliciet geheugen, emotioneel geheugen en werkgeheugen.
Er volgen filmpjes en uitleg over de bouw en de werking van de hersenen.

Raised and trained by choices

(vrij vertaald: de invloed van de eerste fase van ontwikkeling van een hond op zijn latere denkvermogen)
Door Eva Lambrecht

Waarom mentale stimulatie zo belangrijk is
Mentale verwaarlozing van een kind tijdens de eerste (ontwikkelings)periode van zijn leven lijkt negatieve gevolgen te hebben. Deze kinderen hebben vaak problemen met impulscontrole, hechting, probleemoplossend gedrag. En ze leren over het algemeen langzamer.
Bij dieren zijn soortgelijke gevolgen gezien bij onvoldoende mentale stimulatie in de ontwikkelingsfase.
Er is o.a. onderzoek gedaan bij ratten (Kempermann, Kuhn 1997). Maar ook bij honden zijn duidelijke gevolgen zichtbaar als ze in hun vroege ontwikkelingsperiode niet voldoende geestelijke stimulans hebben gehad:

  • vertraagde verwerking van prikkels
  • hyper arousal (snelle opbouw van frustratie)
  • gebrek aan oplossingsgericht gedrag (ze geven het snel op)
  • minder creatief denken (vastzitten in patronen, ‘zinloos’ gedrag blijven herhalen)
  • learned helplessness (het dier heeft geleerd dat hij geen invloed kan uitoefenen op de negatieve gebeurtenissen die hem kunnen overkomen en vervalt in apathie/depressie)

Let wel: Een hond kan soms ook gewoon iets niet omdat hij er fysiek (neuronen, verbindingen, hersenen) niet toe in staat is. Je zou dan kunnen spreken van een hond met een geestelijke beperking.

Wat kunnen we er aan doen?
puppy hart
Preventie:
Geef de pup vanaf de eerst weken na zijn geboorte voldoende mentale stimulatie. Let wel op dat je dit met beleid doet. Overdaad schaadt.
Laat de pup kennis maken met prikkels vanuit de veiligheid van het nest. En in kleine stapjes. Denk aan prikkeling van de tastzin, de geurzin, het gehoor en sociale interacties met mens en dier.

En als de pup wat ouder is zet je dit voort in de opvoeding. Een grote valkuil hierbij is dat eigenaren hun hond vaak niet voldoende tijd geven om de informatie te verwerken. Een pup heeft tijd nodig om na te denken en een keuze te maken. En dit mag ook een foute keuze zijn. Daar leren ze van. Grijp niet te snel in. Maar zorg als eigenaar wel voor de juiste balans in het sturen/ ondersteunen en het loslaten van je pup.

Eva geeft nog maar eens aan dat het in de pup-fase veel belangrijker is om aandacht te besteden aan gedragsontwikkeling dan aan gehoorzaamheidsoefeningen! Ze geeft het volgende voorbeeld van een puppenles:
De eigenaar zit op een stoel en doet niks. De pup aan de lijn bij de eigenaar. In de verte staat een hond. Kijk nu gewoon eens naar de reactie van je pup op die andere hond. Laat hem zelf gedrag aanbieden en ondersteun en beloon het gedrag dat je in die situatie graag van je pup ziet. Maar bombardeer hem niet meteen met commando’s als zit, hier, af etc. Geef de pup zelf de kans een keuze te maken.

Behandeling: Bijzonder onderwijs voor bijzondere honden
Als het een hond betreft die een slechte (mentale) start heeft gehad, dan pas je de verwachtingen naar die hond aan. Start met hele kleine stapjes. Begin bijvoorbeeld eerst met het wennen aan een trainingsveld waar honden zijn, ipv meteen met de hond midden in die groep te gaan zitten en oefeningen met hem te gaan doen.

  • dus start in kleine stapjes
  • geef de controle aan je hond
  • korte sessies
  • stop na een succeservaring
  • geef veel positieve feedback

Ze ondersteunt dit onderwerp met verhalen en filmpjes van honden die een slechte start gehad hebben.

Het 24/7 hondenleven

Door Sabrina Brando
Om het welzijn van onze honden  te garanderen moeten we ze niet alleen een dak boven hun hoofd, eten en drinken geven.  Een hond heeft nog vele andere behoeftes die zorgen voor een kwalitatief goed hondenleven.
Het is bekend dat het welzijn van een dier verhoogd wordt als deze zelf keuzes kan maken en controle heeft over zijn omgeving en leven. En een dier leeft niet zo op de klok zoals wij dat doen. Dus hoe kunnen we het onze dieren zo aangenaam mogelijk maken met aandacht voor gedrag, gemoedstoestand en cognitie?

Wat willen dieren?
Behalve de basisbehoeften eten, drinken, slapen en warmte zijn er nog andere zaken belangrijk voor het welzijn van een dier. Sabrina vertelt over de onderzoeken die ze op dit gebied heeft gedaan in dierentuinen over de hele wereld. Ze keek daarbij naar het verblijf van de dieren, de behoeften per soort, verschillen in binnen- en buitenverblijven, is er een mogelijkheid voor de dieren om zelf te zoeken naar informatie. etc etc. Daarbij is het belangrijk om naar de ‘rol’  of ‘baan’ die een dier van ons heeft gekregen te kijken.

Een voorbeeld hoe de ‘rol’ die een dier heeft invloed kan hebben op een goed leven zijn de dieren die gefokt en gehouden worden als voer voor andere dieren, zoals ratten. Ratten die voor het publiek gehouden worden hebben een redelijk groot verblijf met veel verrijking, een goede sociale groep en plekken om zich te verstoppen. In tegenstelling tot deze goede levensomstandigheden zien we dat ratten die als voer dienen vaak in kleine saaie kooitjes worden gehouden.  Dat is toch niet acceptabel? Alle dieren onafhankelijk van hun ‘rol’ (die wij ze toe-eigenen) zouden een hoog kwalitatief leven moeten kunnen leiden.

Wat willen honden?

Sabrina stipt o.a. de volgende punten aan die van belang zijn bij het houden van honden:
Sociaal contact:
Honden hebben absoluut behoefte aan sociaal contact. Liever sociaal contact met andere honden/mensen en moeten leven in een kleine ruimte, dan leven in een grote ruimte zonder interactie met anderen. Ook spel is erg belangrijk in een hondenleven. Ze juicht het fenomeen ‘hondenspeeltuin’ dan ook toe, met de kanttekening dat het veilig moet gebeuren en dus onder toezicht. Laat honden die op sociaal en gedragsmatig vlak bij elkaar passen met elkaar spelen.

slapende hondSlapen en rust:
De kwaliteit van de ondergrond bepaalt hoe de dieren slapen. Dieren hebben een ander slaap/waakritme dan mensen. Kunnen onze honden ’s nachts lekker rondscharrelen als ze dat willen? Of zijn ze verplicht in de kleine ruimte te blijven die wij daarvoor hebben aangewezen? Stof tot nadenken….

Training:
Dieren zouden een keuze moeten hebben. We zouden stil moeten staan bij de consequenties die volgen als een dier niet doet wat we verwachten (dat kan niet voeren zijn, maar ook het ontnemen van aandacht etc). Dit is zeker het geval als dieren alleen via trainingen aan al hun eten komen, bijvoorbeeld in dierentuinen maar ook op hondenscholen etc.

Het mooiste zou zijn als een deel als etensverrijking wordt gegeven en een ander deel voor trainingen, daar hebben de dieren meer profijt van en meer keuze. Sabrina is van mening dat er in de dierenverzorging (dierentuin of hond), niet op negatieve manieren gewerkt  zou moeten worden en de macht die wij hebben over hun toegang tot voedsel moet niet onderschat worden.
Dieren trainen om mee te werken op vrijwillige basis met positieve bekrachtig is zeker ook heel belangrijk.

Verveling:
Het is duidelijk dat verveling een negatief effect heeft op de kwaliteit van leven voor de hond

Conclusie
De presentatie van Sabrina was vooral bedoeld als stof tot nadenken. Dat het dierenwelzijn dus verhoogd wordt zodra een dier zelf keuzes kan maken en controle heeft over zijn of haar omgeving en leven….

Visuele perceptie: licht in de duisternis door nieuwe methodes?

Door Joni Delanoeije
Hoe wisselen mens en hond visuele informatie uit? Om dat te weten te komen moet je eerst weten hoe onze viervoeters de signalen van ons mensen waarnemen.
Joni heeft hiernaar onderzoek gedaan met experimenten met zogenoemde puntlichtfiguren (PLFn)

Ze projecteerde die puntlichtfiguren (in de vorm van een mens) op ware grootte en onderzocht of honden liever keken naar deze PLFn dan naar PLFn die GEEN menselijke figuur voorstelden.
Zonder nu het hele onderzoek hier uit de doeken te gaan doen, kwam er uit dat honden liever kijken naar de MENS-puntlichtfiguur als deze hen benadert.   Een zijdelings langswandelende MENS-PLF was voor de honden niet interessanter dan de PLF die geen mens voorstelde.

Het sociaal cognitief onderzoek met gebruik van deze figuren staat in elk geval nog in de kinderschoenen, maar is een beloftevolle methode voor de toekomst.

Om over na te denken: hersenspelletjes en meer

Door Judith Lissenberg
Judith is groot voorstander van de GLBZ-methode. De wat? Gewoon Lekker Bezig Zijn 🙂
Judith geeft in haar presentatie tips om honden aan het denken te zetten. Leuke en simpele oefeningen die je zelf of met cursisten kunt doen

Iedereen is op dit moment druk doende met ‘hersenwerk voor honden’. Dat is natuurlijk geweldig. Je hond een schuifpuzzel geven waar hij brokjes uit kan zoeken. Maar Judith ziet heel graag tweerichtingverkeer. Dus interactie en samenwerking tussen baas en hond.
Probeer je hond uit te dagen en geef hem ook eens de kans om jou te slim af te zijn!

Er komen wat oefeningen voorbij:

  • de Pattex-oefening (hond blijft zitten, ook als er aan hem gesjord wordt)
  • het onzin-commando (leer je hond  niet te reageren op een ‘onzin’-commando, bv ‘Doperwt’)
  • nadenkpret met een kookspatel
  • oefening punthoofd (durft jouw hond zijn kop in een pylon te steken)
  • do as I do (doe iets voor aan je hond en vraag hem het na te doen)

7 gouden tips van Judith:

  1. wijsheid van hondengeef je hond de tijd en ruimte om na te denken en keuzes te maken
  2. geef je hond feedback: wat hij niet, maar vooral wat hij wél goed doet
  3. daag je hond uit
  4. laat je hond zelf aangeven wat hij leuk vindt om te doen
  5. help hem indien het te moeilijk voor hem is, blijf dingen uitleggen
  6. zeg nooit dat hij dom is
  7. geniet van wat hij je op zijn eigen niveau aanbiedt

Leestips:
De wijsheid van honden  – Brian Hare / Vanessa Woods
Denken als de dieren – Temple Grandin

Judith was de uitsmijter van dit Kynocongres.
Het was zeker weer de moeite waard!

TIP

Met regelmaat (plm 1 x per 4 weken) verschijnt er een nieuw artikel op mijn blog over hondse aangelegenheden.
Vind je het leuk om mijn blog te volgen? Schrijf je dan in als abonnee van de blogs van Dogadvice. Dan kan in de linkerkolom van deze pagina. Je krijgt dan een seintje in je mailbox als er weer een nieuw artikel is.

renate van der Hagen ondertekening 990066

[begin]
Over de schrijver


Ik ben een ondernemend hondenmens, met een speciale passie voor hondengedrag en neuswerk. Dat heeft geleid tot Dogadvice Praktijkspeuren en Kynologisch advies. Ik beleef erg veel plezier aan het geven van speur- en andere neuswerklessen. Competitie in hondenactiviteiten vind ik niet belangrijk, activiteiten/hulp passend bij de 'aard van het beestje' des te meer. Mijn missie is om honden en hun mensen samen te brengen, zodat ze als een goed op elkaar ingespeeld team door het leven kunnen. De weg naar het doel toe is belangrijker dan het doel zelf. Snappen jullie het nog? That's me.

2 Responses to Verslag Kynocongres 2014
  1. Bedankt voor het delen van deze informatie.
    Geeft toch een klein beetje het gevoel van erbij geweest te zijn.

  2. Dank je wel Renate. Ik zat zelf bij een cursus over Taal en Communicatie bij dieren en kon er helaas niet bij zijn. Zo kan ik toch nog een beetje mee genieten. Leuk al die linkjes van filmpjes die je er hebt bij gezet. Waardevol!


[begin]

Reageer!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.